VERASET İLAMI (MİRASÇILIK BELGESİ) NEDİR, NASIL ALINIR?
Veraset ilamı Türk Medeni Kanununun 598. maddesinde; “Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir” şeklinde düzenlenmiştir. Mirasçılığı ispatlayan bu belgede hem mirasçılık belgesi talep edenin hem de diğer tüm mirasçıların miras hakkı ve miras payları yer almaktadır.
1.Veraset İlamı Nasıl Alınır?
a)Veraset İlamının Noterden Alınması
Kişinin ölümünün ardından miras üzerinde hak sahibi olan kimselerin belirlenmesi için Sulh Hukuk Hakim’inden yahut noterlerden alınan belgeye veraset ilamı yani mirasçılık belgesi denir. Mirasçılık belgesi Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile kurulan entegrasyonla birlikte 01.10.2011 tarihinden itibaren noterler tarafından da verilebilmektedir.
Veraset İlamının(Mirasçılık Belgesi) ’nin Noterlik tarafından verilemeyeceği durumlar:
Miras Bırakan ile Mirasçılık Belgesi talep eden kişinin
- Soybağının tespit edilememesi,
- Soybağının olması ancak yasal Mirasçısı olmaması,
Miras Bırakan kişinin,
- Vasiyetnamesi bulunması,
- 04/04/1926 tarihinden önce vefat etmiş olması,
- 23/11/1990 tarihinden önce vefat etmiş ve eşinin sağ olması,
Miras Bırakan kişinin ya da mirasçılardan herhangi birinin,
- Mirasçılarından herhangi biri ile aynı gün vefat etmiş olması,
- ‘GAİP’ olması,
- Evlatlık olması,
- Vatandaşlıktan çıkarılmış ya da birden çok vatandaşlığa sahip olması,
Noterlik Kanunu gereği mirasçılık belgesi verilmesine engel bir durum tespit edildiğinde; Noter, size gerekçeyi içeren “Red Belgesi” vererek Sulh Hukuk Mahkemesine yönlendirecektir.
Mirasçılık belgesini noterden almak için taraflarca getirilmesi gereken belgeler mirasçının kimlik belgesi, murisin ölüm belgesi, mirasçılık belgesi istemini içeren dilekçe gereklidir.
b)Veraset İlamının Mahkemeden Alınması
Veraset ilamı vermeye görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleri’dir. Sulh Hukuk Mahkemesi’nden mirasçılık belgesi almak için mahkemeye hitaben yazılmış bir dilekçeyle adliyeye gidilmesi harç ve masraflar ödendikten sonra dilekçenin tevzi bürosuna teslim edilmesi gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken husus yetkili mahkemedir. Miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinden veya mirasçılardan her birinin yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi talep edilebilecektir.
2.E-devletten Veraset İlamı Alınır Mı?
Veraset ilamı yalnızca noterlerden ve sulh hukuk mahkemelerinden talep edilebilirse de alınmış mirasçılık belgesine e-devlet üzerinden erişim sağlanabilir.
3.Veraset İlamı Ne Kadar Süre Geçerlidir?
Veraset ilamında, yasal mirasçılar ve mirastan alacakları paylar gösterildiği için herhangi bir geçerlilik süresi bulunmamaktadır. Veraset ilamının çıkarılması için de herhangi bir süre sınırlaması bulunmamaktadır.
Ölümün ardından mirasın intikali sebebiyle karşılıksız malvarlığı değeri edinen mirasçılar bakımından veraset ve intikal vergisi doğar. Söz konusu verginin ödenmesi için ölümden itibaren 1 aylık bir süre vardır. Aksi takdirde mirasçılar aleyhine vergi cezaları doğar.
Bu nedenle, ölüm tarihinden itibaren 1 ay içinde veraset ilamının çıkarılması ve veraset ve intikal vergisinin ödenmesi gerekir.
4.İntikal İşlemleri Nedir?
Veraset ilamında yer alan mirasçıya miras bırakanın tapu siciline kayıtlı taşınmazını miras olarak bırakmasının ardından bu taşınmazın mirasçıya geçirilmesine mirasta intikal denir. Mirasçının mirastan payını alabilmesi için sırayla intikal işlemlerini yerine getirmesi gerekir. Bu işlemlerin ne olduğunu tek tek açıklamakta fayda vardır.
5.Veraset İntikal İşlemleri Nelerdir?
İlk olarak mirasçılık belgesi olarak da bilinen veraset ilamının alınması gerekmektedir. Zira mirasçı olduklarını ve mirasta intikal işlemlerinde yetkili olduklarını işbu belge ile ispatlamış olmaları lazım.
Daha sonra veraset beyannamesinin alınması gerekmektedir. Mirasçılar veraset ilamının aslı ile vergi dairesine başvurarak veraset beyannamesini alabilirler. Veraset beyannamesini veraset ve intikal vergisi sebebiyle alınması gerekiyor. Zira veraset yoluyla karşılıksız mal ya da hak elde eden kişiler Vergi Usul Kanunu gereğince veraset ve intikal vergisinin mükellefi olurlar.
Veraset beyannamesinin bildirimi miras bırakanın ölümünden itibaren başlayarak 1 ay içerisinde yapılması gerekir. Bu 1 aylık süre mirasçıların uzatma hakkıyla birlikte 3 ay uzatılarak toplamda 4 aya kadar bildirimin yapılması uzatılabilir.
Bu işlemi de yapan mirasçı daha sonra işbu beyannameyi alarak tapu müdürlüğüne mirasta intikal işlemi için başvuruda bulunması gerekir. Zira mirasçıya taşınmazın devri için bu beyannamenin tapu sicil müdürlüğüne verilmesi gerekiyor.
Söz konusu beyanda miras bırakanın tüm gayrimenkulleri, menkulleri ve diğer tüm parasal değerlerinin belirtilmesi gerekir. Bu beyanlar tek seferde verildiği gibi aynı zamanda her bir mal için de ayrı ayrı verilebilir.
Mirasçının intikal işlemlerinden bir olan gayrimenkulün rayiç bedel yazısını da alması gerekecektir. Bunun için mirasçı gayrimenkulün bulunduğu yerdeki belediyeye giderek rayiç bedel yazısının verilmesi için müracaat etmesi yeterlidir.
Ayrıca mirasta intikal için tapu müdürlüğüne tek bir mirasçının başvurması da intikal işlemlerinin gerçekleşmesi için yeterlidir. Fakat dilerlerse tüm mirasçılar da birlikte başvurabilirler.